[...] Mamy tu do czynienia ze zwykłym człowiekiem, któremu udało się osiągnąć wielki sukces. Przede wszystkim sukces osobisty, ponieważ utrzymał się u steru władzy bez większych problemów aż do końca swoich dni - a chciałoby się nawet napisać, ze niemalże i po śmierci. Był to również sukces samej Hiszpanii, w której wzrost gospodarczy wciąż trwa i która okazuje się zdolna - dzięki królowi wyznaczonemu przez Franco - do wyposażenia się w instytucje demokratyczne. [...] Franco miał tę osobliwą cechę, że stale wzbudzał u ludzi antypatię: ojca, którego irytował cherlawy i przykładający się do nauki chłopiec; kadetów z Akademii Wojskowej, że dostał się do niej w wieku ledwo młodzieńczym; dziewcząt, które naigrawały się z jego nadętych manier; później zaś antypatię sojuszników: Hitlera, który oświadczył, że wolałby dać sobie wyrwać dwa zęby, niż mieć do czynienia z tym „typem”;

Petaina, którego irytował jego pretensjonalny ton, czy też innych jeszcze ludzi, którzy - jak na przykład Churchill - chcieli mu pomóc, choć przyznawali, że wcale go nie lubią. Osoby mu bliskie - podejmując próbę scharakteryzowania go bliżej - nie potrafią (ale czy na pewno chcą?) uwypuklić jednej chociażby jego cechy, zachowania, które zaskarbiłyby mu przychylność innych. [...]

z Zakończenia