Odrębne ujęcie okresu panowania Jana Kazimierza nie wyniknęło jedynie z osobistych zainteresowań autora. Są to czasy przełomu nie tylko dla całej Rzeczypospolitej, ale także dla Warszawy jako miasta i stolicy państwa. Procesy pierwszej połowy XVII wieku istotnie wpływały na zespolenie się całego kompleksu miejskiego - Warszawy mieszczańskiej, zarówno Starego i Nowego Miasta oraz jego zaplecza, z Warszawą budujących się pałaców magnackich i dworów szlacheckich, jak też Zamkiem i pozostałymi rezydencjami królów. W drugiej połowie stulecia równowaga została zachwiana, rozwój miasta postępował nierównomiernie, z coraz bardziej wyraźną dominacją pałaców i dworów nad mieszczańskimi kamienicami. Przyczyną tego nie były wojny szwedzkie, jak się to zwykło sądzić. Warszawa bowiem dość szybko podniosła się z ruin. O kierunku rozwoju stolicy zadecydowała przede wszystkim ekonomiczna, społeczna i polityczna sytuacja Rzeczypospolitej. Te istotne przemiany pozwoliły na wydzielenie połowy XVII w. jako ważnego okresu w dziejach Warszawy.

(ze wstępu)